Yüz Asimetrisi: Cerrahi Neyi Düzeltir, Neyi Daraltır
Yüz cerrahisi yumuşak dokuda duran asimetriyi düzeltir, kemikte duran asimetriyi ise daraltır. İki yarım iskeleti birbirinin aynısı hâline getirmez. Hangisinin sizin yüzünüz için geçerli olduğu, ameliyat planlanmadan önce belirlenir: farkın hangi dokuda durduğu ve hangi eksen boyunca ilerlediği adıyla yazılır. Çoğu yüzde ikisi bir arada bulunur.
Kısa Özet
Asimetrinin bir adresi vardır: bir doku (kemik, yumuşak doku veya ikisi) ve bir eksen (dikey eğim, yana kayma, dönme).
Yumuşak doku asimetrisi düzeltilebilir. İskeletsel asimetri silinmez, daraltılır ve bir bölümü başka bir uzmanlık alanına girer.
Estetik cerrahi literatüründeki ölçüm çalışmaları, bir yüz farkının gözlemciler tarafından algılanmaya başladığı noktayı bölgeye göre değişmek üzere yaklaşık üç-dört milimetre aralığında gösteriyor.
Yüzde tek bir orta hat yoktur. Burun ekseni, diş orta hattı, çene ucu ve gözbebekleri arasındaki çizgi birbirinden farklı yerlerde durabilir; tedavi planı hangisine göre kurulduğunu söylemek zorundadır.
Op. Dr. Fatma Soysüren İstanbul'da yüz estetiği cerrahisi alanında çalışan bir kulak burun boğaz cerrahıdır ve 4.000'in üzerinde yüz estetiği işlemi gerçekleştirmiştir. Asimetride bu şunu değiştirir: burun hem yüzün orta hat referansıdır hem de hava yoludur.
Asimetri Bir Tanı Değildir, Bir Adresi Vardır
Bir hasta yüzünün bir tarafının daha aşağıda olduğunu söylediğinde bir bulgu tarif etmiş olur, ameliyat edilebilir bir sorun değil. Bu cümlenin kullanılabilir hâli üç şeyi adıyla yazar: fark hangi dokudadır, hangi yöne gider ve ne kadar yol alır.
İki hasta aynı fotoğrafla gelip farklı yanıtlarla çıkabilir. Birinde yanak yağ yastığı bir tarafta daha fazla aşağı inmiştir ve altındaki kemik denktir. Diğerinde elmacık kemiğinin kendisi daha aşağıdadır ve üzerindeki yumuşak doku olağan biçimde davranmaktadır.
Birincisi bir ameliyattır. İkincisi sınırlar üzerine bir konuşmadır.
Hangi Doku: Kemik, Yumuşak Doku, İkisi
Sınama farkın hareket edip etmediğidir. Daha ağır duran taraf iki parmakla yukarı kaldırıldığında diğer tarafla aynı seviyeye geliyorsa asimetri kemiğin üzerinde durur ve bir germe ona ulaşabilir.
Kemik asimetrisi genellikle hafiftir ve en sık görüldüğü yer alt çenedir; çünkü alt çene her iki tarafta ayrı bir yapı olarak büyür ve büyüme hızındaki küçük farklar yıllar içinde birikir. İkinci sıklıkta görülen yer göz çukurudur: taban yüksekliğindeki iki-üç milimetrelik bir fark, göz kapakları birbirinin aynısı olsa bile iki gözün okunuşunu değiştirir.
En sık karşılaşılan durum ikisinin bir arada bulunmasıdır; elli yaşına doğru daha kısa bir alt çene üzerindeki örtü, kemiğin tek başına açıklamayacağı bir fark gösterir.
Fark Hangi Eksen Boyunca İlerliyor
Üç eksen neredeyse her şeyi kapsar. Dikey eğim, bir tarafın gözbebeği çizgisi gibi yatay bir referansa göre daha yukarıda durmasıdır. Yana kayma, orta hatta duran bir yapının yana gitmesidir: çene ucu, burun ucu, diş orta hattı. Dönme ise bir tarafın biraz daha öne dönmüş olmasıdır; o tarafta yanak öne çıkarken çene köşesi geride kalır.
Eksen ameliyatı belirler. Eğim bir taraftaki yüksekliğin değiştirilmesiyle ele alınır; bu yumuşak dokuda asimetrik tespit, kemikte osteotomi demektir. Dönme üçünün en zorudur, çünkü daha düz tarafa hacim eklemek o tarafı öne çıkarır ama dönüşü geri almaz.
Ne Kadarı Görünür, Ne Kadarı Yalnızca Ölçülebilir
Bir eşiğin altında asimetri yalnızca cetvelde vardır, başka hiçbir yerde yok. Ayırt edici eşikler üzerine yayınlanmış çalışmalar, çoğu yüz bölgesi için algılanma sınırını yaklaşık üç-dört milimetrede gösteriyor; göz çevresi alt yüzden daha duyarlıdır.
Ölçülen fark bu eşiğin altında kalıyorsa dürüst yanıt şudur: cerrahi, hiçbir gözlemcinin fark etmediği bir şeyi düzeltecek, hasta ise iyileşmeyi, izi ve revizyon olasılığını yine üstlenecektir.
İkinci bir ölçü en az bu kadar önemlidir ve bir mesafe değildir. Farkın ne kadar süredir orada olduğudur: çocukluk fotoğraflarında bulunan bir fark, son üç yılda ortaya çıkmış bir farktan başka türlü davranır ve ikincisi ameliyattan önce bir açıklama gerektirir.
Yüzde Tek Bir Orta Hat Yoktur
Yüzün tek bir orta hattı yoktur; sık sık birbiriyle uyuşmayan dört adayı vardır.
Gözbebeği çizgisi, burun sırtı ekseni, diş orta hattı ve çene ucu birbirinden biraz farklı yerlerde durabilir ve hafif alt çene asimetrisi olan bir yüzde neredeyse her zaman öyle durur. Çene ucunu diş orta hattına göre düzelten bir yaklaşım, onu burun eksenine göre düzelten bir yaklaşımla aynı sonucu vermez.
Bu yüzden tedavi planı hangi referansı kullandığını söylemek zorundadır. Söylemezse sonuç konsültasyonda değil ameliyat masasında belirlenir; biz hastanın kendi gözünün kullandığı referansı seçeriz, o da genellikle aynasını değil fotoğraflarını yöneten referanstır.
Yüz Estetiği Cerrahisinin İyi Düzelttiği Asimetriler
Bir deep plane yüz germe ameliyatı her iki tarafta farklı serbestleştirme ve tespit derecesiyle kurulabilir; hemen hiçbir yüz germe sağ ve solda birbirinin aynısı ölçülerle yapılmaz.
Göz kapağı asimetrisi fark deride, kasta veya yağ dokusundaysa kapağın kendi içinde düzeltilebilir; göz çukurunun konumundan geliyorsa düzeltilemez.
Kaş yüksekliği farkı düzeltilebilir, tek bir uyarıyla: dinlenirken ölçülen kaş konumu her zaman gerçek konum değildir, çünkü alın kası bir tarafı yukarıda tutuyor olabilir. Bu mekanizma elli yaş sonrası üst yüz dozu yazımızda anlatıldı ve kaş cerrahisi planlaması için de geçerlidir. Kulak asimetrisinin kendi kuralları vardır; yetişkinlerde kepçe kulak ameliyatı yazımızda ele alındı.
Düzeltmediği Asimetriler ve Bu Durumda Kime Sorulur
Diş kapanışının da eğik olduğu bir dikey eğim yüz estetiği cerrahisinin sorusu değildir. Oklüzal düzlem eğikse ve çene ucu onunla birlikte kaymışsa asimetriyi üreten yapı çenedir; onu düzelten ameliyat ortodontistle birlikte kurulan ortognatik cerrahidir.
Göz çukuru yüksekliğindeki belirgin bir fark aynı gruba girer. Kamufle edilebilir ve bu kamuflaj çoğu zaman yapmaya değerdir, ama kamuflajdır ve konsültasyonda bu sözcükle anılması gerekir.
Bir Ekseni Düzeltmek Başka Bir Ekseni Görünür Kılar
Göz, yüz ögelerini mutlak bir ölçüye göre değil birbirine göre değerlendirir. Alt yanağı eşiyle aynı seviyeye getirin; o ana kadar fark edilmemiş olan üstteki kaş farkı artık ana asimetri olarak okunur. Burun eksenini düzeltin; eğri burnun gizlediği çene kayması aynada ilk görülen şey hâline gelir.
İlk konsültasyonda bulduğumuz her asimetriyi, tedavi etmediklerimiz dahil, kayda geçiriyor ve bu listeyi sonradan hastayla birlikte okuyoruz; görüntülerin nasıl hazırlanacağı hangi fotoğrafların işe yaradığı yazımızda anlatıldı.
Muayenenin Kulak Burun Boğaz Tarafı Ne Ekler
Burun, yüz asimetrisinde tuhaf bir yerde durur. Orta hat referansı olarak en sık kullanılan yapıdır ve aynı zamanda yüzde en sık eğri bulunan yapılardan biridir. Simetrik bir yüzdeki eğri burun yüzü asimetrik gösterir; asimetrik bir orta yüzdeki düz bir burun ise eğri görünebilir, çünkü artık üzerinde durduğu kemik zeminle uyuşmaz.
Alt çene veya üst çene asimetrisi olan bir yüzde iki burun hava yolu neredeyse hiç denk değildir ve daha dar olan taraf genellikle septumun kaydığı taraftır. Burnun dış görünümünün daraltılması iç geometriyi de değiştirir; asimetrik bir orta yüzde bu, dar noktayı o güne kadar iyi soluyan tarafa taşıyabilir.
Bu nedenle muayene, eksen düzeltmesi konuşulmadan önce dekonjesyonu ve arka hava yolunun endoskopla görülmesini içerir. Muayenenin bu kısmı kulak burun boğaz cerrahisinin günlük çalışma alanına girer. Dış daralma ile iç kesit arasındaki ilişki burun genişliği ve tanınma yazımızda ele alındı; eksen çalışması yüz germeye değil burun estetiği planlamasına girer.
Dokunmadığımız Asimetriler
Bazı farkları saptıyor, kayda geçiriyor ve bilerek tedavi etmiyoruz.
Algı eşiğinin altındaki asimetri birinci gruptur. Çocukluktan beri var olan ve hastayı hiç rahatsız etmemiş bir fark ikincisidir, çünkü bu durumlarda istek genellikle yüzden değil bir fotoğraftan gelir. Şakaktaki hacim farkları üçüncüsüdür; kemik çukurun derinliği doldurmanın ulaşabileceği sınırı belirler ve bu sınır şakak çökmesi yazımızda anlatıldı.
Dördüncüsü ameliyat sonrası ilk aylarda fark edilen asimetridir; bu ayrı bir sorudur ve yüz germe sonrası hangi ayın neyi gösterdiği yazımızda ele alındı. Muayenede bulduğu her farkı düzeltmeyi öneren bir değerlendirme ayrıntılı davranmıyordur; kimsede olmayan bir yüzü tarif ediyordur.
Sık Sorulan Sorular
Yüzde bir miktar asimetri olağan mıdır?
Olağandır ve herkeste vardır. İki taraf arasında ölçülebilir farklar neredeyse istisnasız bulunur ve çoğu, bir gözlemcinin fark ettiği seviyenin altında kalır.
Yüz germe asimetrik bir yüzü düzeltir mi?
Asimetrinin yumuşak dokuda duran bölümünü düzeltir ve zaten her iki tarafta farklı ölçülerle kurulur. Altındaki kemiğin konumunu değiştiremez; bu yüzden iskeletsel bir asimetri daha iyi örtülü görünür ve asimetrik kalır.
Yüzüm neden aynada değil fotoğrafta daha asimetrik görünüyor?
Çünkü ayna görüntüyü ters çevirir ve siz hayatınız boyunca ters çevrilmiş hâli kendi yüzünüz olarak öğrendiniz.
Cerrahi yerine dolgu asimetriyi düzeltebilir mi?
Daha düz tarafa hacim ekler; bu bir hacim farkına yardımcı olur, yükseklik, dönme veya kemik konumu farkına çok az şey yapar. İskeletsel bir asimetriye konan dolgu, uygulanan tarafı daha denk değil daha ağır gösterme eğilimindedir.
Yüz asimetrisi yaşla artar mı?
Genellikle büyümez, daha görünür hâle gelir; kemikteki fark aynı kalırken üzerindeki yumuşak doku aşağı iner.
Asimetri değerlendirmesi için tomografi gerekir mi?
Rutin olarak gerekmez. Muayene ve standart fotoğraflar soruların çoğunu yanıtlar. Görüntüleme, şüphelenilen neden iskeletselse ve tedavi kemiği içerebilecekse istenir.
Yurt Dışından Değerlendirme
Asimetri değerlendirmesi, görüntüler doğru hazırlandığında uzaktan gerçekten yapılabilen az sayıdaki yüz konsültasyonundan biridir; setin içinde yüzün hareket hâlindeki kısa bir videosu bulunmalıdır, çünkü yapısal bir farkı kas kaynaklı bir farktan ayıran şey odur.
Uzaktan yapılamayan şey farkın hareket edip etmediği sınamasıdır; bu, dokuya değen bir el gerektirir. Bu nedenle uzaktan değerlendirme sabit bir tedavi planıyla değil, geçici bir yanıt ve yüz yüze doğrulanacakların listesiyle biter.
İstanbul'a gelen hastalar için sonrasındaki takip düzeni yurt dışından uzaktan takip yazımızda, ölçülen asimetriyi değiştiren hacim değişiklikleri ise hızlı kilo kaybı sonrası yüzdeki değişim yazımızda anlatıldı. Görüntüleri göndermeden önce Dr. Fatma Soysüren hakkında daha fazla bilgi okuyabilirsiniz.
Tüm tedaviler sağlık turizmi lisansı ve yetkisi bulunan anlaşmalı hastane ve kliniklerimizde yapılmaktadır.
Yorumlar